Od 4 września 2026 r. nowy kierowca ma nie tylko zdać egzamin i uzyskać uprawnienia, ale także przejść okres próbny obwarowany dodatkowymi wymaganiami. Informację o nowych zasadach podało WPROST.pl w materiale dostępnym pod adresem auto.wprost.pl/….

Według źródła okres próbny obejmuje osoby, które otrzymały prawo jazdy po raz pierwszy. W przypadku pełnoletnich kierowców ma trwać dwa lata. Dla osób uzyskujących uprawnienia w wieku 17 lat przewidziano trzy lata okresu próbnego lub jego trwanie do ukończenia 20. roku życia.

To rozwiązanie jest powiązane z wcześniejszymi zmianami. WPROST.pl wskazuje, że od 3 marca 2026 r. o prawo jazdy kategorii B mogą ubiegać się osoby po ukończeniu 17 lat. Wprowadzenie szczególnych wymogów wobec najmłodszych uczestników ruchu przedstawiono więc jako następstwo dopuszczenia ich do samodzielnego kierowania samochodem wcześniej niż dotychczas.

Jedną z najważniejszych zasad okresu próbnego jest całkowity zakaz prowadzenia po spożyciu alkoholu lub pod wpływem innych środków odurzających. Materiał podaje limit 0,0 promila alkoholu we krwi, a także zerowe wartości dla alkoholu w wydychanym powietrzu i środków działających podobnie do alkoholu w organizmie.

Szczególne ograniczenia mają dotyczyć kierowców, którzy nie ukończyli 18 lat. Podczas kontroli policjant ma sprawdzać również, czy taki kierujący nie przewozi pasażera w zbliżonym wieku bez obecności pasażera-opiekuna. Niepełnoletni kierowca nie może ponadto wykonywać transportu drogowego rzeczy ani zarobkowego przewozu osób taksówką lub w ramach przewozu okazjonalnego.

Źródło przedstawia konsekwencje naruszenia tych wymogów jako wyjątkowo daleko idące. Według opisu złamanie choćby jednej z wymienionych zasad ma skutkować odebraniem prawa jazdy. Podobny skutek WPROST.pl przypisuje stwierdzeniu, że kierujący w okresie próbnym popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji albo trzy wykroczenia.

Jednocześnie w tym samym materiale pojawia się regulacja o innym charakterze. Przekroczenie 12 punktów karnych w okresie próbnym ma oznaczać obowiązek odbycia praktycznego szkolenia dotyczącego zagrożeń w ruchu drogowym. Już to pokazuje, że opisany system nie sprowadza się do prostej reguły „jedno przewinienie – utrata prawa jazdy”. Źródło wymienia różne naruszenia i różne następstwa, dlatego jego kategoryczne stwierdzenie, że złamanie choćby jednej zasady prowadzi do odebrania uprawnień, wymaga czytania w kontekście konkretnych zakazów, których dotyczy.

WPROST.pl uzasadnia zaostrzenie przepisów bezpieczeństwem. Przywołuje szacunek, według którego od 20 do 30 proc. ofiar śmiertelnych ma być skutkiem wypadków, w których uczestniczą młodzi kierowcy. Materiał powołuje się również na badania Instytutu Transportu Samochodowego, według których w ponad 30 proc. wypadków uczestniczą osoby posiadające prawo jazdy krócej niż dwa lata, a w tej grupie dominują kierowcy w wieku od 18 do 24 lat.

Te liczby są istotne, ale sam sposób ich przedstawienia nie pozwala rozstrzygnąć wszystkich pytań. Udział młodego lub niedoświadczonego kierowcy w wypadku nie jest tym samym co spowodowanie przez niego wypadku. W przytoczonym materiale nie przedstawiono metodologii badań, liczebności badanych grup, okresu, którego dotyczą dane, ani porównania ryzyka z liczbą kierowców i skalą przejeżdżanych przez nich kilometrów. Nie pokazano też danych pozwalających ocenić, jaka część wypadków z udziałem początkujących kierowców wiązała się właśnie z zachowaniami objętymi nowymi ograniczeniami.

Dlatego końcowa ocena źródła, że zmiany są konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, pozostaje oceną, a nie wnioskiem udowodnionym przez przedstawione w tekście informacje. Przytoczone statystyki mogą uzasadniać szczególne zainteresowanie ryzykiem dotyczącym niedoświadczonych kierowców, ale same nie dowodzą jeszcze, że dokładnie taki zestaw sankcji jest niezbędny ani że będzie skuteczniejszy od innych rozwiązań.

Materiał nie przedstawia również szacunków dotyczących tego, ilu kierowców obejmą nowe regulacje, jak często mogą być stosowane poszczególne sankcje ani jakie będą koszty obowiązkowych szkoleń po przekroczeniu 12 punktów. Nie podaje też danych pozwalających przewidzieć wpływ nowych przepisów na liczbę wypadków. To ważne przemilczenia, jeżeli z opisu regulacji chce się przejść do oceny jej skuteczności.

Wśród wskazanych tematów pojawia się także szeroka kategoria obejmująca prawo, wymiar sprawiedliwości, rasizm, dyskryminację i prawa człowieka. Dostarczony materiał rzeczywiście dotyczy prawa i sankcji administracyjnych związanych z uprawnieniami kierowców, ale nie zawiera informacji o rasizmie ani dyskryminacji ze względu na pochodzenie, rasę czy inną podobną cechę. Nie ma więc podstaw, by dopisywać taki wątek do reportażu. Regulacje różnicują natomiast sytuację kierowców według wieku i doświadczenia za kierownicą, a źródło uzasadnia to większym ryzykiem wypadków wśród młodych i początkujących kierujących.

Sedno zmian leży zatem w innym sporze: gdzie powinna przebiegać granica między swobodą świeżo upieczonego kierowcy a dodatkowymi obowiązkami nakładanymi w imię bezpieczeństwa. Materiał WPROST.pl przedstawia argument za restrykcjami i przywołuje dane mające pokazywać problem młodych kierowców. Nie dostarcza jednak wystarczających informacji, by na ich podstawie uznać za dowiedzione, że każda z opisanych sankcji jest proporcjonalna i konieczna. To rozróżnienie jest istotne: czym innym jest wykazanie istnienia problemu, a czym innym udowodnienie skuteczności konkretnego sposobu jego rozwiązania.